Əbu-Dabidə səslənən mesaj: Ermənistan sülh kursunu əsaslandırır - ŞƏRH

Fevralın 4-də Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərində “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın təqdimolunma mərasimi keçirilib. Mərasimdə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan da iştirak edib. Erməni siyasətçi mükafatlandırma mərasimində çıxış edib və bir sıra məqamlara toxunub. Nikol Paşinyanın çıxışı regionda formalaşan yeni siyasi reallığın təqdimatı baxımından diqqət çəkdi. Onun nitqi daha çox Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində post-münaqişə mərhələsinin ideoloji əsaslandırılması, sülhün zəruriliyi və cəmiyyətlərin bu prosesdə roluna yönəlmiş mesajlar üzərində qurulmuşdu. Çıxışda səsləndirilən tezislər Paşinyanın son dövrdə apardığı siyasi xəttin beynəlxalq auditoriyaya izahı kimi də qiymətləndirilə bilər.

Paşinyan çıxışının mühüm hissəsini münaqişənin dayandırılması zərurətinə həsr etdi. O, Ermənistan və Azərbaycanın uzun illər davam edən qarşıdurmasının davam etməsinin hər iki xalq üçün yeni itkilər və gərginliklər yaradacağını vurğulayaraq, bu reallığın siyasi qərarların qəbulunda əsas rol oynadığını bildirdi. Baş nazirin sözlərinə görə, tərəflər münaqişənin davam etdirilməsinin perspektivsiz olduğunu anlayaraq alternativ yolu, yəni sülh və normallaşma istiqamətini seçməyə məcbur qaldılar. Bu yanaşma Ermənistan rəhbərliyinin daxili və xarici auditoriyaya ünvanlanan mesajı kimi də qiymətləndirilir: Yəni sülh kursu yalnız diplomatik seçim deyil, həm də zəruri strateji qərardır.

Onun çıxışında sülh prosesinin “inanılmaz” kimi təqdim olunması xüsusi diqqət çəkdi. Paşinyan qeyd etdi ki, uzun illər boyunca Ermənistan, Azərbaycan və sülh anlayışlarının eyni kontekstdə işlədilməsi təsəvvür olunmurdu. Bu ifadə regionda onilliklər boyu formalaşmış qarşılıqlı düşmənçilik fonunu nəzərə alaraq seçilmiş siyasi ritorika kimi qiymətləndirilə bilər. Baş nazir bu gün baş verənləri tarixi dönüş nöqtəsi kimi təqdim etməyə çalışaraq, mövcud proseslərin əvvəlki illərlə müqayisədə köklü dəyişikliklər yaratdığını vurğuladı. Bu yanaşma Ermənistan cəmiyyətində sülh gündəliyinə legitimlik qazandırmaq və beynəlxalq ictimaiyyətə prosesin əhəmiyyətini göstərmək məqsədi daşıyır.

Paşinyanın çıxışında mərasimin rəmzi mənasına xüsusi yer ayrıldı. O bildirdi ki, Əbu-Dabidə keçirilən tədbir təkcə mükafatlandırma mərasimi deyil, həm də Ermənistan və Azərbaycanın artıq münaqişə dövrünü arxada qoyduğunu göstərən simvolik hadisədir. Onun fikrincə, iki ölkə liderinin eyni platformada bu mükafatı qəbul etməsi münaqişə səhifəsinin bağlanmasının beynəlxalq səviyyədə təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu mesaj, xüsusilə beynəlxalq auditoriya üçün nəzərdə tutulmuş siyasi jest kimi görünür. Beləliklə, Paşinyan mövcud prosesləri yalnız regional deyil, həm də qlobal sülh və barışıq kontekstində təqdim etməyə çalışır.

Baş nazir çıxışında sülhün yalnız siyasi liderlərin qərarı ilə mümkün olmadığını, cəmiyyətlərin də bu prosesi qəbul etməsinin vacibliyini vurğuladı. Onun sözlərinə görə, mükafatın əsl ünvanı Ermənistan və Azərbaycan xalqlarıdır. Bu yanaşma sülh prosesini iki liderin siyasi qərarı kimi deyil, daha geniş ictimai konsensusun nəticəsi kimi təqdim etməyə yönəlib. Paşinyan bu fikirlə həm də daxili auditoriyaya mesaj verir: Sülh yalnız diplomatik sənəd deyil, region xalqlarının gələcək inkişafı üçün zəruri sosial və psixoloji transformasiyadır.

Bu tezis Ermənistan rəhbərliyinin son dövrdə irəli sürdüyü “sülh gündəliyi” konsepsiyası ilə də üst-üstə düşür. Paşinyan sülhün davamlı olması üçün cəmiyyətlər arasında düşmənçilik ritorikasının azaldılması, yeni gələcək vizyonunun formalaşdırılması və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Bu yanaşma həm beynəlxalq tərəfdaşların gözləntilərinə cavab vermək, həm də regionda yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına uyğunlaşmaq cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər.

Ümumilikdə, Paşinyanın Əbu-Dabidəki çıxışı Ermənistanın hazırkı siyasi kursunun beynəlxalq platformada təqdimatı kimi səciyyələndirilə bilər. O, münaqişənin davam etdirilməsinin mənasızlığını, sülhün zəruriliyini və bu prosesin artıq geri dönüşü olmayan mərhələyə qədəm qoyduğunu vurğulamağa çalışdı. Çıxışın əsas ideyası ondan ibarət idi ki, uzun illər davam edən qarşıdurmadan sonra Ermənistan və Azərbaycan yeni reallıqla üz-üzədir və bu reallıq sülh və əməkdaşlıq üzərində qurulmalıdır.

Beləliklə, Əbu-Dabidə səsləndirilən mesajlar yalnız diplomatik ritorika deyil, həm də regionda formalaşan yeni siyasi mərhələnin ideoloji əsaslandırılması kimi qiymətləndirilə bilər. Paşinyanın vurğuladığı kimi, münaqişədən sonrakı dövrün əsas çağırışı yalnız sülh sazişinin imzalanması deyil, həm də bu sülhün cəmiyyətlər tərəfindən qəbul olunması və davamlı regional əməkdaşlığa çevrilməsidir. Bu isə Cənubi Qafqazın gələcək geosiyasi mənzərəsini müəyyənləşdirəcək əsas amillərdən biri olaraq qalır.

Hikmət Həsənov