Kuba: Trampın "növbəti hədəfi" - TƏHLİL

Müasir dünya sürətlə rəqəmsallaşarkən, Karib dənizinin ortasında bir ada sanki 1950-ci illərdə ilişib qalıb. Lakin bu nostalji görünüşün arxasında dərin bir humanitar böhran və yeni bir geosiyasi fırtınanın ayaq səsləri dayanır. Bu gün Kuba həm daxili çöküşün, həm də Vaşinqtonun artan təzyiqinin hədəfindədir.

1959-cu il inqilabından sonra Fidel Kastronun hakimiyyətə gəlişi və ABŞ-nin onilliklərdir davam edən sanksiyaları Kubanı iqtisadi təcrid vəziyyətinə salıb. SSRİ-nin süqutu ilə ağır zərbə alan ada, sonradan Venesueladan gələn neft dəstəyi ilə nəfəs alırdı. Lakin Nikolas Maduronun ABŞ tərəfindən ələ keçirilməsi bu sonuncu "həyat xəttini" də kəsdi.

2026-cı ilin Kubası belə görünür:

2026-cı ildə, Havananın küçələri demək olar ki, boşdur, yanacaq stansiyaları demək olar fəaliyyətsizdir, elektrik enerjisi saatlarla yox olur və insanlar əsas ehtiyaclar üçün saatlarla, hətta günlərlə növbəyə dayanırlar.

Bir vaxtlar turistlərlə dolu olan meydanlar indi sakitdir. Səbəb sadədir: yanacaq yoxdur. İnsanlar maşınlarını işlədə bilmir, universitetlər bağlıdır, zibil maşınları yoxdur. At arabaları və ucuz “Coco Taxi”lər əsas nəqliyyat vasitəsinə çevrilib.

Benzin stansiyalarında növbələr aylarla ölçülür. Bir nəfər sadəcə 20 litr yanacaq üçün üç ay gözləyir. Dollarla işləyən stansiyalar daha sürətli xidmət göstərir, amma qiymətlər çox yüksəkdir. Qara bazar isə əsas çıxış yoludur. Gecələr şəhər qaranlığa qərq olur. Yalnız bəzi evlərdə generatorlar işləyir. Bu cür hallar artıq adi hala çevrilib.

İnsanlar suyun hər 15-20 gündən bir gəlməsi ilə yaşayırlar. Elektrik olmadıqda yemək bişirmək üçün odun istifadə olunur. Tualet kağızı belə nadir tapıntıdır. Zibil küçələrdə yandırılır, çünki kommunal maşınlar yanacaq qıtlığı səbəbindən fəaliyyət göstərmir.

Kuba həkimlərlə zəngindir, amma xəstəxanalar da eyni problemlərdən əziyyət çəkir. Turistlər azalıb, iqtisadiyyat çökür. Bəziləri ölkəni tərk edir, qalanlar isə yaşamaq üçün müxtəlif yollar axtarır.

Yeni gərginliyə aparan yol

Kuba daxildə bu ağır məhrumiyyətlərlə boğuşarkən, sərhədlərində hərbi hərəkətlilik kəskin artıb. CNN və FlightRadar24-ün məlumatlarına görə, 2026-cı ilin fevralından indiyədək ABŞ-nin kəşfiyyat uçuşlarının sayı 30-u keçib.

Uçuşların Havana və Santyaqo-de-Kuba kimi strateji mərkəzlərin 40 mil yaxınlığında intensivləşməsi, vaxtilə Venesuela və İrana qarşı tətbiq edilən "əməliyyatöncəsi kəşfiyyat modelini" xatırladır.

Donald Trampın son çıxışları Ağ Evin Kubaya qarşı səbrinin tükəndiyini göstərir. Tramp Kuba rejimini "uğursuz təcrübə" və "müflis ölkə" adlandıraraq, növbəti hədəfi açıq şəkildə bəyan edir:

"Biz əvvəlcə birini (Venesuelanı) həll etdik, indi növbə digərinə çatacaq. Venesuela indi xoşbəxtdir, tezliklə Kuba da belə olacaq".

Böyük ehtimal ki, Yaxın Şərqdə (İran istiqamətində) reytinqlər düşərsə, Tramp administrasiyası daxili auditoriya üçün "parlaq qələbə"ni Kubada axtara bilər.

Nəticə olaraq demək olar ki, Kuba bu gün həm nostalji, həm də dərin kədər məkanıdır. 1950-ci illərin paslanmış avtomobilləri, çökmək üzrə olan binalar və yorğun, amma qürurlu insanlar bir adanın necə zamanın kənarında qaldığını sübut edir.

Lakin bu sakitlik aldadıcı ola bilər. ABŞ-nin kəşfiyyat uçuşları və Trampın sərt bəyanatları göstərir ki, Vaşinqton Kubada rejimin ilin sonunadək çökəcəyinə ümid edir və bu prosesi sürətləndirmək üçün hərbi-psixoloji təzyiqi artırır. Kubanın bu təzyiqlərə nə dərəcədə davam gətirəcəyi və regionun yeni bir qaynar nöqtəyə çevrilib-çevrilməyəcəyi yaxın ayların əsas sualı olacaq.

Xalq isə hələ də gülümsəyir və "sabah daha yaxşı olacaq" ümidi ilə növbələrdə gözləməyə davam edir. Amma bu dəfə "sabah" daxili islahatlarla, yoxsa xarici müdaxilə ilə gələcək. Bunu isə zaman göstərəcək.

Azadxan Axundov