Kilsə danışdı, hakimiyyət cavab verdi: Ermənistanda yeni qarşıdurma dalğası - TƏHLİL

Son günlər Ermənistanda kilsə ilə hakimiyyət arasında yaranmış gərginlik yeni mərhələyə qədəm qoyub və dünən kilsə xadimləri tərəfindən verilən bəyanatlar bu qarşıdurmanın artıq açıq siyasi müstəviyə keçdiyini göstərir. Baş nazir Nikol Paşinyanın kilsə rəhbərliyinə yönəlik tənqidləri və islahat çağırışları fonunda səslənən bu bəyanatlar təkcə dini mövqenin ifadəsi deyil, eyni zamanda mövcud hakimiyyət kursuna qarşı institusional müqavimət kimi də dəyərləndirilə bilər. Kilsə nümayəndələri Paşinyanın addımlarını Konstitusiyaya və din-dövlət ayrılığı prinsipinə zidd hesab edərək, dövlətin kilsənin daxili işlərinə müdaxilə etdiyini vurğulayırlar.

Paşinyan hakimiyyətinin mövqeyi isə ondan ibarətdir ki, Erməni Apostol Kilsəsinin mövcud rəhbərliyi uzun illər ərzində siyasi proseslərə birbaşa və ya dolayısı ilə təsir göstərib və bu, cəmiyyətin parçalanmasına, kilsənin nüfuzunun zəifləməsinə səbəb olub. Hakimiyyət kilsə daxilində islahatların zəruriliyini önə çəkərək, bu prosesi “yenilənmə və şəffaflaşma” kimi təqdim edir. Lakin kilsə tərəfi bu arqumentləri qəbul etmir və hesab edir ki, islahat adı altında dini institutun siyasi nəzarətə alınması cəhdi həyata keçirilir. Bu yanaşma xüsusilə Katolikosun legitimliyi və kilsə rəhbərliyinin dəyişdirilməsi ilə bağlı çağırışlarda özünü açıq şəkildə göstərir.

Maraqlı məqamlardan biri də kilsə daxilində vahid mövqenin olmamasıdır. Bəzi din xadimləri Paşinyanın islahat çağırışlarını dəstəklədiklərini açıq şəkildə bəyan edərək, kilsə rəhbərliyini xalqdan və real problemlərdən uzaq düşməkdə ittiham edirlər. Bu isə göstərir ki, qarşıdurma yalnız hakimiyyətlə kilsə arasında deyil, eyni zamanda kilsənin öz daxilində də ciddi fikir ayrılıqları mövcuddur. Belə bir vəziyyət dini institutun monolitliyini sarsıdır və onu siyasi mübarizənin bir hissəsinə çevirir.

Bu prosesin daha geniş siyasi kontekstdə oxunuşu göstərir ki, Paşinyan kilsə ilə qarşıdurmanı təkcə ideoloji məsələ kimi deyil, eyni zamanda daxili siyasi balansların yenidən qurulması aləti kimi istifadə edir. Kilsə Ermənistan cəmiyyətində hələ də yüksək nüfuza malik strukturlardan biridir və onun zəiflədilməsi və ya neytrallaşdırılması hakimiyyət üçün potensial siyasi risklərin azaldılması anlamına gələ bilər. Digər tərəfdən, kilsənin açıq müqaviməti Paşinyan üçün əlavə legitimlik problemi yaradır və xüsusilə mühafizəkar elektoratın hakimiyyətdən uzaqlaşmasına səbəb ola bilər.

Nəticə etibarilə, dünən səslənən bəyanatlar Ermənistan cəmiyyətində dərinləşən institusional böhranın göstəricisidir. Bu böhran təkcə din və dövlət münasibətləri ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda siyasi legitimlik, hakimiyyətin sərhədləri və cəmiyyətin gələcək inkişaf modeli ilə bağlı fundamental sualları gündəmə gətirir. Əgər tərəflər arasında dialoq mexanizmləri formalaşdırılmasa, kilsə-hakimiyyət qarşıdurması yaxın perspektivdə daha geniş ictimai gərginliyə və siyasi parçalanmaya yol aça bilər.

Hikmət Həsənov