Cənub-Qərb dəhlizində yeni nəfəs: Bakı Üçtərəfli Alyansın mərkəzinə çevrilir - ŞƏRH

Regionun nəqliyyat arxitekturası yenidən formalaşır. Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev ilə İranın yollar və şəhərsalma naziri Fərzanə Sadiq arasında əldə olunmuş razılığa əsasən, bu il Bakıda Azərbaycan-İran-Gürcüstan nazirlərinin üçtərəfli görüşü keçiriləcək. Bu görüş sadəcə diplomatik protokol deyil, "Fars körfəzi - Qara dəniz" marşrutunun reallaşması istiqamətində atılan həlledici addımdır.

İran-Azərbaycan-Gürcüstan dəhlizi Hind okeanı ilə Avropa arasında ən qısa və iqtisadi cəhətdən sərfəli yollardan biri hesab olunur. Bu strateji üçbucaqda tərəflərin rolları kifayət qədər aydın bölünüb. İran Fars körfəzi və Hindistandan gələn yüklərin giriş qapısı, Azərbaycan Şimal-Cənub və Şərq-Qərb kəsişməsində yerləşən əsas logistik hab, Gürcüstan isə Qara dəniz limanları vasitəsilə Avropa bazarlarına çıxış nöqtəsi funksiyasını yerinə yetirir.

Bakıda keçiriləcək nazirlər səviyyəsindəki görüşün əsas hədəfi daşımaların sürətləndirilməsinə mane olan texniki və bürokratik baryerləri aradan qaldırmaqdır. Burada üç ölkə arasında vahid və rəqabətədavamlı tranzit tariflərinin müəyyənləşdirilməsi, sərhəd-keçid məntəqələrində "tək pəncərə" sisteminin tətbiqi və mövcud infrastrukturun keçid gücünün artırılması kimi məsələlər ön plana çıxacaq. Xüsusilə dəmir yolu və avtomobil yollarının sinxronlaşdırılması bu marşrutun effektivliyini təmin edən əsas amil olacaqdır.

Bu əməkdaşlıq formatı region üçün həm iqtisadi, həm də geosiyasi dividentlər vəd edir. Qlobal təchizat zəncirində yaranan risklər, xüsusilə Qırmızı dəniz və Süveyş kanalındakı gərginliklər fonunda, bu quru dəhlizi beynəlxalq yükdaşıyanlar üçün təhlükəsiz və cəlbedici bir alternativə çevrilir. Eyni zamanda, iqtisadi bağlılıq regionda siyasi sabitliyə töhfə verir və Azərbaycanın bu prosesdəki vasitəçi rolu onun regional liderliyini daha da möhkəmləndirir.

Nəticə etibarilə, bu görüş İrandan başlayıb Gürcüstanın Poti və Batumi limanlarında yekunlaşan nəqliyyat yolunun gələcək xəritəsini cızacaq. Əgər tərəflər müzakirə olunan məsələlərdə tam razılığa gəlsələr, Azərbaycan yaxın illərdə Avrasiyanın ən mühüm tranzit qovşağı statusunu rəsmi şəkildə möhürləmiş olacaq.

Hikmət Həsənov