İrəvanın balans oyunu: Moskva səfərində Bakı ilə sülh gündəliyi önə çıxdı - ŞƏRH

Son illərdə Rusiya-Ermənistan münasibətlərində açıq gərginlik müşahidə olunur. İrəvanın KTMT-dən narazılığı, Qərblə yaxınlaşma kursu və Moskvanın Cənubi Qafqazdakı rolunun zəifləməsi tərəflər arasında etimadı ciddi şəkildə sarsıdıb. Ermənistan rəhbərliyi son iki ildə dəfələrlə Rusiyanın təhlükəsizlik öhdəliklərini yerinə yetirmədiyini bildirib, Moskva isə İrəvanın Qərbə inteqrasiya cəhdlərini tənqid edib. Bu fon qarşılıqlı siyasi ritorikanın sərtləşməsinə və münasibətlərin soyuq mərhələyə keçməsinə səbəb olub.

Belə bir geosiyasi şəraitdə Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyanın Moskvaya səfəri diqqət mərkəzinə düşdü. Səfər çərçivəsində Simonyan Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla görüşərək ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyətini, siyasi dialoqun perspektivlərini və regional gündəliyi müzakirə edib. Görüşlərdə təhlükəsizlik məsələləri, parlamentlərarası əməkdaşlıq, beynəlxalq platformalarda koordinasiya və Cənubi Qafqazdakı proseslər əsas müzakirə mövzuları olub. Simonyan görüş zamanı Ermənistanın Rusiya ilə münasibətləri qorumaqda maraqlı olduğunu, lakin müəyyən sualların və fikir ayrılıqlarının mövcudluğunu da gizlətmədiyini bildirib. Bu, İrəvanın Moskva ilə münasibətlərdə gərginliyi azaltmaqla yanaşı, öz narazılıqlarını da diplomatik çərçivədə ifadə etməyə çalışdığını göstərir.

Simonyanın çıxışında Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin hazırkı dinamikası xüsusi yer tutub. O, regionda uzunmüddətli sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunmasının yalnız Bakı ilə İrəvan arasında münasibətlərin normallaşdırılması yolu ilə mümkün olduğunu vurğulayıb. Rəsmi məlumatlarda qeyd olunur ki, tərəflər üçtərəfli formatda Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri səviyyəsində əldə olunmuş razılaşmaların icra vəziyyətini və aktuallığını müzakirə ediblər. Bu isə İrəvanın hələ də həmin razılaşmaları regional proseslərin hüquqi-siyasi çərçivəsi kimi qəbul etdiyini göstərir.

Son dövrdə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində müşahidə olunan dinamika və danışıqların intensivləşməsi də Simonyanın çıxışında öz əksini tapıb. Sülh müqaviləsi üzrə danışıqların davam etməsi, sərhəd delimitasiyası üzrə komissiyaların fəaliyyəti və kommunikasiyaların açılması ilə bağlı müzakirələr regionda yeni siyasi mərhələnin formalaşdığını göstərir. Simonyanın Moskvada sülh və regional sabitlik mövzusunu ön plana çıxarması Ermənistanın artıq münaqişədən sonrakı reallıqlara uyğunlaşmağa çalışdığını nümayiş etdirir. O, regional əməkdaşlıq və təhlükəsizlik məsələlərinin yalnız dialoq və razılaşmalar yolu ilə həll edilə biləcəyini vurğulamaqla sülh gündəliyinin davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Bu yanaşma İrəvanın sülh prosesinin davam etməsində maraqlı olduğunu və regionda yeni qarşıdurma risklərini minimuma endirməyə çalışdığını göstərir.

Simonyan çıxışında Ermənistanın suveren dövlət olduğunu ayrıca vurğulayıb və ölkəsinin xarici siyasət qərarlarını müstəqil şəkildə qəbul etmək hüququna malik olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Ermənistan müxtəlif tərəfdaşlarla münasibətlərini inkişaf etdirmək və öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün qərarlarını suveren dövlət kimi verir və bu addımlar hər hansı ölkəyə qarşı yönəlməyib. Bu tezis xüsusilə Moskva ilə münasibətlərdə yaranmış fikir ayrılıqları fonunda səsləndirilməsi baxımından diqqət çəkir. Simonyanın bu bəyanatı Ermənistanın həm Rusiya, həm Qərb, həm də regional aktorlarla paralel əlaqələr qurmaq niyyətində olduğunu göstərir. O, eyni zamanda vurğulayıb ki, Ermənistanın xarici siyasətdə müstəqil davranması regionda sülh və sabitliyə yönəlmiş addımların davam etdirilməsinə maneə deyil, əksinə, bu prosesin daha çevik şəkildə aparılmasına imkan yaradır.

Ümumilikdə, Simonyanın Moskvaya səfəri və Lavrovla görüşü Ermənistanın mürəkkəb geosiyasi şəraitdə balanslı siyasət yürütmək cəhdinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində sülhə doğru müəyyən yaxınlaşmanın müşahidə olunduğu bir dövrdə İrəvan həm Moskva ilə strateji dialoqu saxlamağa, həm də regionda yeni təhlükəsizlik və əməkdaşlıq modelinə uyğunlaşmağa çalışır. Simonyanın çıxışında səsləndirilən tezislər Ermənistanın bir tərəfdən suverenlik və müstəqil qərarvermə prinsipini ön plana çəkdiyini, digər tərəfdən isə Azərbaycanla sülh prosesinin davam etdirilməsində və regional sabitliyin təmin olunmasında maraqlı olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Hikmət Həsənov