Ankaradan açıq mesaj: Zəngəzur dəhlizi geri dönüşü olmayan prosesdir - ŞƏRH

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunmuş razılaşmanın icrası, eləcə də “Zəngəzur dəhlizi” ilə bağlı məsələlər üzrə aktiv iş aparılır. Onun sözlərinə görə, bu marşrut strateji əhəmiyyətə malikdir – Naxçıvanı Azərbaycanın əsas ərazisi ilə birləşdirir və Türkiyəyə türk dünyasına və Mərkəzi Asiyaya birbaşa çıxış imkanı yaradır. Bu barədə TRT məlumat yayıb.

Fidan qeyd edib ki, hələ də müəyyən texniki detallar qalır, lakin tərəflərin məqsədi mümkün qədər tez bir zamanda sazişi imzalamaq və Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətləri normallaşdırmaqdır ki, bu da regionda sabitliyin və inkişafın möhkəmlənməsinə töhfə verəcək.

O vurğulayıb ki, Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyənin siyasi rəhbərliyi bu prosesə hazır olduqlarını nümayiş etdirir, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan isə konstruktiv rol oynayır və Ankara bu yanaşmanı dəstəkləyir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın açıqlamaları göstərir ki, Zəngəzur dəhlizi artıq yalnız Azərbaycanla Ermənistan arasında müzakirə olunan texniki nəqliyyat layihəsi kimi deyil, daha geniş regional və geosiyasi çərçivədə qiymətləndirilir. Ankara bu dəhlizi sadəcə rels və yolların bərpası kimi yox, Türkiyəni Azərbaycan üzərindən türk dünyası və Mərkəzi Asiya ilə birləşdirən strateji körpü kimi görür. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizi Türkiyənin həm siyasi, həm iqtisadi, həm də mədəni inteqrasiya strategiyasının əsas dayaqlarından birinə çevrilir. Bu yanaşma regionda uzunmüddətli sabitlik və əməkdaşlıq perspektivlərini də gücləndirir.

Türkiyənin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mövqeyinin əsasını Azərbaycanın ortaya qoyduğu siyasi və hüquqi baxış təşkil edir. Bakı bu dəhlizi 2020-ci il müharibəsindən sonra yaranmış yeni regional reallığın ayrılmaz tərkib hissəsi kimi irəli sürüb və beynəlxalq platformalarda ardıcıl şəkildə müdafiə edib. Ankara isə bu mövqeni tam şəkildə bölüşərək Azərbaycanın təşəbbüslərinə açıq siyasi dəstək verir. Bu, Azərbaycan-Türkiyə strateji müttəfiqliyinin konkret regional layihələr üzərində necə praktik nəticələr verdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Zəngəzur dəhlizinin açılması Cənubi Qafqaz regionu üçün çoxşaxəli və uzunmüddətli təsirlərə malik ola bilər. Bu nəqliyyat xətti regionu Avrasiya miqyaslı logistika marşrutlarının mühüm halqasına çevirərək tranzit imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Eyni zamanda, bu proses təkcə iqtisadi deyil, siyasi nəticələr də doğurur: kommunikasiyaların açılması qarşılıqlı etimadı artırır, tərəflər arasında asılılıq yaradır və təhlükəsizlik risklərini azaldır. Nəticədə region daha proqnozlaşdırılan və sabit əməkdaşlıq mühitinə daxil olur.

Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması isə ən çox məhz İrəvanın maraqlarına cavab verir. Uzun illər davam edən regional blokada Ermənistanın iqtisadi potensialını zəiflədib, ölkəni əsas ticarət və nəqliyyat yollarından kənarda saxlayıb. Türkiyə və Azərbaycanla sərhədlərin açılması Ermənistan üçün tranzit ölkə statusu qazanmaq, yeni bazarlara çıxmaq və xarici investisiyaları cəlb etmək baxımından mühüm imkanlar yarada bilər. Bu baxımdan Nikol Paşinyanın konstruktiv mövqeyi ideoloji deyil, daha çox praqmatik və iqtisadi zərurətlərdən irəli gəlir.

Ümumilikdə, Hakan Fidanın açıqlamaları onu göstərir ki, Zəngəzur dəhlizi ətrafında gedən proseslər artıq ilkin müzakirə mərhələsini geridə qoyub və praktik icra fazasına yaxınlaşır. Azərbaycan regionda formalaşdırdığı yeni siyasi və iqtisadi reallığı gündəmin mərkəzinə çevirib, Türkiyə bu reallığı strateji baxımdan gücləndirir, Ermənistan isə mövcud şərtləri qəbul edərək əməkdaşlıq yolunu seçməyə məcbur qalır. Əgər bu proses ardıcıl və konstruktiv şəkildə davam edərsə, Cənubi Qafqaz uzun illər davam edən qarşıdurma məkanından sülh, sabitlik və inteqrasiya regionuna çevrilə bilər.

Hikmət Həsənov