Müasir və güclü Azərbaycanın memarı: Heydər Əliyev

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 103 illik yubileyi ərəfəsində onun keçdiyi tarixi yol, Azərbaycan xalqı üçün etdikləri və qoyduğu əvəzsiz miras haqqında danışmaq, əslində müasir Azərbaycan dövlətinin yaranma və yüksəliş tarixini vərəqləmək deməkdir. Heydər Əliyevin fəaliyyəti iki əsas mərhələdən – Azərbaycan SSR dövrü (1969-1982) və müstəqillik illəri (1993-2003) onun liderlik miqyasını daha aydın göstərir.

Heydər Əliyevin 1969-cu ildə hakimiyyətə gəlişi Azərbaycanın tənəzzüldən sıçrayış dövrünə keçidinin başlanğıcı oldu. O dövrdə SSRİ-nin tərkibində olmasına baxmayaraq, Heydər Əliyev Azərbaycanın iqtisadi və mədəni potensialını maksimal dərəcədə inkişaf etdirməyə nail oldu. Heydər Əliyev Azərbaycanı aqrar respublikadan sənaye ölkəsinə çevirdi. Respublikanın bütün bölgələrində – Naxçıvanda, Gəncədə, Sumqayıtda və digər şəhərlərdə iri sənaye müəssisələri, zavodlar və fabriklər tikildi. Kənd təsərrüfatında, xüsusilə pambıqçılıq və üzümçülükdə tarixi nailiyyətlər qazanıldı.

Ən vacib məqamlardan biri, azərbaycanlı kadrların SSRİ-nin ali məktəblərində (Moskva, Leninqrad, Kiyev və s.) təhsil alması üçün xüsusi proqramın tətbiqi idi. O, gənclərin yüksək ixtisaslı mütəxəssis kimi formalaşmasına şərait yaratdı.

1971-ci ildə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyin açılması, əslində, gələcək müstəqil Azərbaycan Ordusunun zabit korpusunun təməlinin qoyulması idi. Bu, o dövrün şərtləri daxilində çox cəsarətli və uzaqgörən addım idi.

1978-ci il Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit edilməsi, mədəniyyət ocaqlarının yenilənməsi, Azərbaycan dilində kitabların və ədəbiyyatın inkişafına göstərilən xüsusi qayğı xalqın milli ruhunu yüksək pillədə saxladı.

1990-cı il yanvarın 20-də sovet qoşunlarının Bakıda dinc əhaliyə qarşı törətdiyi qanlı faciə Azərbaycan tarixinin ən ağır səhifələrindən biridir. Həmin günlərdə Heydər Əliyev Moskvada ciddi təzyiqlər altında yaşayırdı. Lakin o, bütün riskləri gözə alaraq, yanvarın 21-də Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gəldi. O sovet rəhbərliyinin bu cinayətini kəskin şəkildə pislədi, qoşunların Bakıdan dərhal çıxarılmasını tələb etdi və baş verənləri "demokratiyaya, insan haqlarına qarşı törədilmiş vəhşilik" adlandırdı. Bu çıxış onun siyasi gələcəyini təhlükəyə atmaq bahasına xalqının yanında olduğunu dünyaya bəyan etməsi idi. Bu hadisə həm də xalqın öz liderinə olan etimadını və sevgisini daha da möhkəmləndirdi, Heydər Əliyevin "milli xilaskar" statusunu tarixi reallığa çevirdi.

1993-cü ildə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev, faktiki olaraq parçalanmaq və yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmış bir dövləti yenidən qurdu.

İlk növbədə, silahlı dəstələr zərərsizləşdirildi, vətəndaş müharibəsi təhlükəsi aradan qaldırıldı. 1994-cü ilin mayında atəşkəs imzalandı. Bu, dövlət quruculuğu üçün ilkin şərt idi.

Heydər Əliyev 1994-cü ildə "Əsrin müqaviləsi"ni imzalayaraq, Azərbaycanın neft resurslarını dünya iqtisadiyyatına inteqrasiya etdi. Bu müqavilə ölkəyə valyuta axınını təmin etməklə yanaşı, Azərbaycanın dünyadakı geostrateji əhəmiyyətini qəti şəkildə möhkəmləndirdi. "Əsrin müqaviləsi" təkcə neft müqaviləsi deyildi; bu, həm də Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolunu müəyyən edən siyasi bir sənəd idi. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin reallaşdırılması üçün göstərdiyi iradə Azərbaycanı regionun tranzit mərkəzinə çevirdi.

O, Azərbaycanı dünyanın tanınmış bir subyekti etdi. Azərbaycanın BMT, ATƏT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi platformalarda aktiv iştirakı təmin olundu. Qərb və Şərq dövlətləri ilə balanslı, praqmatik xarici siyasət kursu müəyyən edildi.

1995-ci ildə Azərbaycanın ilk demokratik Konstitusiyasının qəbulu, hüquqi dövlət quruculuğu, çoxpartiyalı sistemin və müstəqil medianın təməllərinin atılması onun dövrünün əsas nailiyyətləridir.

Heydər Əliyev təkcə dövlət qurucusu deyil, həm də xalqın milli qürurunu bərpa edən bir şəxsiyyətdir. Onun "Mən həmişə fəxr etmişəm, bu gün də fəxr edirəm ki, mən azərbaycanlıyam" kəlamı milli özünüdərkin şüarıdır.

O, hələ illər əvvəl demişdi ki, biz işğal olunmuş torpaqlarımızı mütləq geri qaytaracağıq. Bu gün Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması, məhz Heydər Əliyevin təməlini qoyduğu güclü dövlətçilik və ordu quruculuğunun tarixi nəticəsidir.

O, həmçinin ziyalılara, mədəniyyət xadimlərinə, gənclərə göstərdiyi qayğı ilə Azərbaycanın intellektual elitasını qoruyub saxladı.

Heydər Əliyev müstəqillik illərində xarici siyasətin ən vacib istiqamətlərindən biri kimi diaspor quruculuğunu müəyyən etdi. O, dünyada yaşayan azərbaycanlıların təşkilatlanmasının, onların yaşadıqları ölkələrin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak etməsinin vacibliyini dərk edirdi. Heydər Əliyev 1991-ci ildə dekabrın 31-ni "Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü" elan etdi. Bu addım dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan milyonlarla soydaşımızın vahid ideya – "Azərbaycançılıq" ətrafında birləşməsinə təkan verdi. Onun təşəbbüsü ilə 2001-ci ildə Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı keçirildi. Bu qurultay diaspor hərəkatının təməlini qoydu, ölkəmizin maraqlarının beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi üçün sistemli fəaliyyətə yol açdı.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qoyduğu "Azərbaycançılıq" ideologiyası və dövlətçilik kursu bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. İlham Əliyev Heydər Əliyev məktəbinin layiqli yetirməsi olaraq, müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq Azərbaycanı yeni zirvələrə daşıyır. İlham Əliyev Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi xarici siyasət kursunun – balanslı və milli maraqlara əsaslanan siyasətin uğurlu davamçısıdır. O, Azərbaycanın suverenliyini, iqtisadi müstəqilliyini və beynəlxalq nüfuzunu daha da gücləndirib.

Heydər Əliyevin "işğal altındakı torpaqlarımızı geri qaytarmalıyıq" vəsiyyətini İlham Əliyev 44 günlük Vətən müharibəsi və tarixi zəfərlə yerinə yetirdi. Bu, Heydər Əliyev siyasi kursunun ən ali təntənəsidir.

Heydər Əliyev Azərbaycanı xəritədəki bir nöqtədən beynəlxalq münasibətlər sisteminin mühüm oyunçusuna çevirdi. Onun 103 illik yubileyində hər bir azərbaycanlı qürurla qeyd edir ki, bu gün qalib, ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş, inkişaf edən Azərbaycan məhz Heydər Əliyevin əbədiyaşar ideyalarının bəhrəsidir. Prezident İlham Əliyevin bu kursu uğurla davam etdirməsi, Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin ən parlaq və qürurlu dövrüdür.

Heydər Əliyevin təməlini qoyduğu güclü Azərbaycan dövləti, İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu gün daha da möhkəmlənir və gələcəyə inamla baxır.

Azadxan Axundov