Takaiçi hökumətinin ilk böyük imtahanı: ABŞ ilə 550 milyardlıq sövdələşmə - ŞƏRH

Yaponiyada keçirilən seçkilərdən sonra Baş nazir Sanae Takaiçinin rəhbərlik etdiyi siyasi qüvvənin qələbəsi Tokionun xarici iqtisadi siyasətində yeni və kifayət qədər gərgin bir mərhələnin başlanğıcı hesab olunur. Hazırda Yaponiya hökuməti üçün ən mühüm prioritet 19 mart tarixinə təyin olunmuş ABŞ-Yaponiya sammitinə qədər Vaşinqtonla investisiya layihələrinin koordinasiyasını uğurla başa çatdırmaqdır. Bu əməkdaşlığın təməlində Yaponiyanın üç il ərzində Amerika iqtisadiyyatına 550 milyard dollar vəsait yatırmasını nəzərdə tutan genişmiqyaslı tarif razılaşması dayanır.

Bu nəhəng investisiya paketinin 44 milyard dollar dəyərindəki ilk mərhələsi xüsusilə strateji əhəmiyyət daşıyan infrastruktur layihələrini əhatə edir. Söhbət ABŞ ərazisində nəhəng neft tankerlərini qəbul edə biləcək modern limanların tikintisindən və data mərkəzlərini qidalandıracaq elektrik stansiyalarının qurulmasından gedir. Yaponiya bu addımlarla həm Amerikanın enerji infrastrukturunun inkişafına töhfə verir, həm də qarşılıqlı ticarətdə öz mallarına tətbiq olunan idxal rüsumlarının artırılmasının qarşısını almağa çalışır. Nazir Ryosey Akadzava və amerikalı həmkarı Hovard Latnik hazırda bu razılaşmanın detallarını yekunlaşdırmaq üçün sıx təmasdadırlar. Lakin Vaşinqtonun layihələrin icrasındakı ləngimələrə görə artan narazılığı Tokionun manevr imkanlarını daraldır və rüsumların artırılması təhlükəsini hələ də aktual saxlayır.

Məsələnin dərinliyinə vardıqda aydın olur ki, Yaponiya rəhbərliyi klassik ticarət balansını qorumaq üçün "investisiya müqabilində bazar" strategiyasından istifadə edir. 550 milyard dollarlıq öhdəlik əslində Yaponiyanın ABŞ bazarına çıxışını sığortalamaq üçün ödədiyi bir növ geosiyasi sığorta haqqıdır. İnvestisiyaların məhz neft limanlarına və data mərkəzləri üçün enerji obyektlərinə yönəldilməsi təsadüfi deyil; bu, ABŞ-nin yeni dövr iqtisadi siyasətində enerji müstəqilliyi və rəqəmsal infrastrukturun prioritet olduğunu göstərir. Yaponiya bu ehtiyacları qarşılayaraq özünü Vaşinqton üçün əvəzolunmaz tərəfdaş kimi təqdim edir. Takaiçi hökumətinin tələsməsinin arxasında həm də regional rəqabət amili dayanır. Cənubi Koreyanın ABŞ ilə ticarət və investisiya məsələlərində yaşadığı oxşar çətinliklər Yaponiya üçün həm dərs, həm də öz öhdəliklərinə daha sadiq olduğunu göstərmək üçün bir fürsətdir. Bununla belə, Vaşinqton tərəfindən rüsumları qaldırmaq hədəsinin bir təzyiq rıçağı kimi masada saxlanılması, müttəfiqlik münasibətlərində iqtisadi praqmatizmin bəzən siyasi dostluqdan daha öndə olduğunu bir daha sübut edir.

Hikmət Həsənov