Azərbaycan-Bəhreyn münasibətləri: parlament diplomatiyasından strateji tərəfdaşlığa doğru - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi ilə Bəhreyn Krallığının Nümayəndələr Şurası arasında Anlaşma Memorandumunun imzalanması və Bəhreyn Nümayəndələr Şurasının sədrinin “Azərbaycanla əlaqələrin inkişafına böyük maraq göstəririk” bəyanatı iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. Bu hadisə təkcə parlamentlərarası əməkdaşlıq deyil, həm də Azərbaycan–ərəb dünyası münasibətlərinin ümumi dinamikası baxımından diqqətəlayiqdir.

Azərbaycan ilə Bəhreyn arasında diplomatik münasibətlər 1996-cı ildə qurulub. Hər iki ölkə müsəlman dünyasının bir parçası olmaqla yanaşı, fərqli coğrafiyalarda yerləşsə də, ortaq dəyərlər, suverenlik, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüquqa hörmət kimi prinsiplər münasibətlərin əsasını təşkil edib. Uzun müddət əlaqələr əsasən çoxtərəfli platformalar - xüsusilə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və BMT çərçivəsində inkişaf edib. Bəhreyn Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən ölkələr sırasında yer alıb, Azərbaycan isə Bəhreynin regional təhlükəsizlik və sabitliklə bağlı mövqelərinə hörmətlə yanaşıb.

Son illər Azərbaycan-Bəhreyn münasibətlərində siyasi dialoqun intensivləşməsi müşahidə olunur. Yüksək səviyyəli rəsmi görüşlər, parlament nümayəndə heyətlərinin qarşılıqlı səfərləri və diplomatik kanalların fəallaşması bu prosesin göstəricisidir. Milli Məclislə Bəhreyn Nümayəndələr Şurası arasında imzalanan Anlaşma Memorandumu isə münasibətlərin institusional əsasda dərinləşdirilməsinə xidmət edir. Parlament diplomatiyası müasir beynəlxalq münasibətlərdə getdikcə daha mühüm rol oynayır və bu sənəd qanunverici orqanlar arasında təcrübə mübadiləsi, qanunvericilik sahəsində əməkdaşlıq və beynəlxalq parlament platformalarında qarşılıqlı dəstək kimi istiqamətləri gücləndirəcək. Bəhreyn parlamentinin sədrinin Azərbaycanla əlaqələrin inkişafına maraq göstərməsi, əslində, rəsmi Manamanın Bakını regionda etibarlı tərəfdaş kimi gördüyünün siyasi mesajıdır.

Hazırda Azərbaycan-Bəhreyn münasibətləri əsasən siyasi və diplomatik müstəvidə inkişaf etsə də, iqtisadi əməkdaşlıq üçün ciddi potensial mövcuddur. Hər iki ölkə enerji istehsalçısıdır və Azərbaycan neft-qaz sahəsindəki texnoloji təcrübəsini, Bəhreyn isə Körfəz regionundakı enerji bazarına çıxış imkanlarını qarşılıqlı fayda əsasında dəyərləndirə bilər. Bəhreyn Yaxın Şərqin mühüm maliyyə mərkəzlərindən biri kimi Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna investisiyaların cəlbi baxımından perspektivli tərəfdaşdır. Humanitar və mədəni sahədə isə təhsil, mədəniyyət, dini-mənəvi dəyərlər və turizm istiqamətləri hələ tam reallaşdırılmamış potensial kimi ön plana çıxır.

Azərbaycan son illərdə ərəb ölkələri ilə münasibətləri balanslı və çoxşaxəli şəkildə inkişaf etdirir. Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Küveyt və Misirlə əlaqələrin fonunda Bəhreyn daha çox strateji niş ölkə rolunda çıxış edir. Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının üzvü olan, Qərb strukturları ilə yaxın münasibətlərə malik və regional təhlükəsizlik məsələlərində fəal mövqe tutan Bəhreyn Azərbaycan üçün təkcə ikitərəfli tərəfdaş deyil, həm də Körfəz regionuna açılan siyasi və diplomatik körpü funksiyasını daşıyır.

Mövcud dinamika göstərir ki, Azərbaycan-Bəhreyn münasibətləri gələcəkdə parlament diplomatiyasının daha da genişləndirilməsi, investisiya və birgə biznes layihələrinin təşviqi, enerji və “yaşıl enerji” sahəsində təcrübə mübadiləsi, eləcə də beynəlxalq təşkilatlarda koordinasiyalı mövqelərin gücləndirilməsi istiqamətlərində inkişaf edə bilər. Anlaşma Memorandumu və Bəhreyn parlament rəhbərliyinin açıq siyasi mesajları tərəflərin münasibətləri formal çərçivədən çıxarıb daha praqmatik və strateji müstəviyə keçirmək niyyətində olduqlarını göstərir.

Milli Məclislə Bəhreyn Nümayəndələr Şurası arasında imzalanan Anlaşma Memorandumu Azərbaycan-Bəhreyn münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Bu addım bir tərəfdən parlament diplomatiyasını gücləndirir, digər tərəfdən isə Azərbaycanın ərəb dünyası ilə əlaqələrinin sistemli və uzunmüddətli strategiya əsasında qurulduğunu nümayiş etdirir.

Hikmət Həsənov