Madridin Bakı mesajı: sadə diplomatiya, yoxsa strateji plan? - ŞƏRH

İspaniya Deputatlar Konqresinin sədri Fransina Armenqol Sosiasın “İspaniya Bakıda öz institusional iştirakını daha da genişləndirməyi hədəfləyir” bəyanatı sadəcə protokol xarakterli diplomatik ifadə deyil, daha geniş siyasi, iqtisadi və geosiyasi kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Bu fikir İspaniya-Azərbaycan münasibətlərinin son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərən mühüm siqnallardan biri kimi çıxış edir.

İspaniya ilə Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulsa da, uzun müddət bu əlaqələr əsasən formal siyasi çərçivədə inkişaf edib. Lakin son illərdə, xüsusilə son 5-7 il ərzində münasibətlərdə nəzərəçarpacaq canlanma müşahidə olunur. Parlamentlərarası əlaqələrin intensivləşməsi, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin artması və iqtisadi-enerji sahəsində əməkdaşlıq perspektivlərinin daha ciddi müzakirə olunması bunu təsdiqləyir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda sabitləşdirici aktor kimi mövqeyinin möhkəmlənməsi və Avropa üçün etibarlı tərəfdaş statusu qazanması İspaniyanın Bakı ilə münasibətlərə yanaşmasında mühüm rol oynayıb.

Fransina Armenqol Sosiasın vurğuladığı “institusional iştirakın genişləndirilməsi” anlayışı münasibətlərin yalnız siyasi dialoq səviyyəsində qalmadığını, daha dərin və sistemli əməkdaşlıq mərhələsinə keçdiyini göstərir. Bu, diplomatik və inzibati mexanizmlərin gücləndirilməsi, parlamentlərarası əməkdaşlığın institusional əsasda inkişaf etdirilməsi, eyni zamanda, iqtisadi və biznes strukturlarının daha fəal iştirakı anlamına gəlir. İspaniya üçün Bakı tədricən regional diplomatik və iqtisadi mərkəz funksiyası daşımağa başlayır.

İspaniyanın Azərbaycana marağının artmasının əsas səbəblərindən biri enerji təhlükəsizliyi məsələsidir. Avropanın aparıcı enerji istehlakçılarından olan İspaniya enerji mənbələrinin şaxələndirilməsində maraqlıdır və bu kontekstdə Azərbaycan etibarlı tərəfdaş kimi ön plana çıxır. Cənub Qaz Dəhlizi kimi strateji layihələr Azərbaycanın Avropanın enerji xəritəsindəki rolunu gücləndirib və Bakı ilə institusional əlaqələrin genişləndirilməsi İspaniyanın uzunmüddətli enerji strategiyasına uyğun gəlir.

Digər mühüm amil Cənubi Qafqazda formalaşmış yeni geosiyasi reallıqlardır. 2020-ci ildən sonra bölgədə yaranan vəziyyət Azərbaycanın regional liderliyini və siyasi çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. İspaniya bu reallığı nəzərə alaraq bölgədə daha fəal diplomatik mövqe tutmağa, Azərbaycan vasitəsilə Cənubi Qafqaz və Orta Asiya istiqamətində yeni imkanlar əldə etməyə çalışır.

Bununla yanaşı, Azərbaycanın bərpaolunan enerji, nəqliyyat-logistika və postmünaqişə dövründə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa-quruculuq layihələri İspaniya biznes dairələri üçün ciddi maraq doğurur. Tikinti, mühəndislik, “yaşıl enerji” və infrastruktur sahələrində İspaniya şirkətlərinin iştirakı üçün geniş potensial mövcuddur.

Nəticə etibarilə, İspaniya Deputatlar Konqresinin sədrinin Bakıda səsləndirdiyi fikir İspaniyanın Azərbaycanla münasibətlərə strateji yanaşmasının açıq ifadəsidir. Bu yanaşma göstərir ki, İspaniya Azərbaycanı yalnız regional tərəfdaş kimi deyil, Avropa ilə Asiya arasında mühüm geosiyasi və iqtisadi körpü kimi qəbul edir. Münasibətlər tədricən institusional, davamlı və uzunmüddətli əməkdaşlıq modelinə keçir və Bakı İspaniya üçün Cənubi Qafqazda əsas dayaq nöqtələrindən birinə çevrilir. Bu isə həm ikitərəfli əlaqələrin dərinləşməsi, həm də Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin güclənməsi baxımından mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər.

Hikmət Həsənov