Bakı–Ankara eyni xəttdə - MƏQALƏ

Azərbaycan və Türkiyənin xarici işlər nazirləri — Ceyhun Bayramov və Hakan Fidan arasında baş tutan telefon danışığı iki ölkə arasındakı münasibətlərin mövcud strateji mərhələsini və bu münasibətlərin məzmun baxımından nə dərəcədə dərinləşdiyini bir daha nümayiş etdirir. Bu cür təmaslar təkcə diplomatik protokol çərçivəsində qiymətləndirilməməli, daha geniş regional və qlobal kontekst daxilində analitik yanaşma ilə təhlil olunmalıdır.

İlk növbədə qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər artıq klassik ikitərəfli əməkdaşlıq formatını aşaraq müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. Şuşa Bəyannaməsi ilə rəsmiləşən bu müttəfiqlik siyasi, hərbi, iqtisadi və diplomatik sahələrdə qarşılıqlı dəstəyə əsaslanır. Nazirlər arasında aparılan müzakirələr də onu göstərir ki, tərəflər regional və beynəlxalq gündəlikdə yer alan məsələlərə ayrı-ayrılıqda deyil, koordinasiyalı və ortaq mövqe əsasında yanaşmağa üstünlük verirlər.

Regional təhlükəsizlik məsələlərinin telefon danışığının əsas mövzularından biri olması təsadüfi deyil. Cənubi Qafqaz, Yaxın Şərq və Qara dəniz hövzəsində cərəyan edən proseslər həm Azərbaycanın, həm də Türkiyənin milli təhlükəsizlik maraqlarına birbaşa təsir göstərir. Bu baxımdan iki ölkənin regionda baş verən hadisələri diqqətlə izləməsi, mümkün risklərə qarşı qabaqlayıcı mövqe formalaşdırması və zərurət yarandığı halda birgə reaksiya verməyə hazır olması müttəfiqlik münasibətlərinin praktik təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər.

Regional və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin mühüm sütunlarından biridir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Türk Dövlətləri Təşkilatı, eləcə də digər beynəlxalq platformalarda tərəflərin bir-birini ardıcıl və prinsipial şəkildə dəstəkləməsi onların xarici siyasət prioritetlərinin böyük ölçüdə uzlaşdığını göstərir. Bu əməkdaşlıq təkcə mövcud təşəbbüslərin dəstəklənməsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda yeni regional və qlobal təşəbbüslərin formalaşdırılmasına da zəmin yaradır.

Nazirlər arasında təmasların müntəzəm xarakter alması münasibətlərin institusional və sistemli şəkildə inkişaf etdiyini təsdiqləyir. Bu cür davamlı dialoq böhran vəziyyətlərində operativ koordinasiyanı təmin etməklə yanaşı, uzunmüddətli strateji planlaşdırma üçün də əlverişli mexanizm formalaşdırır. Nəticə etibarilə, bu proses iki ölkənin xarici siyasət kurslarının daha səmərəli şəkildə sinxronlaşdırılmasına, ortaq maraqların dəqiq müəyyənləşdirilməsinə və beynəlxalq müstəvidə təsir imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir.

Beləliklə, Ceyhun Bayramov və Hakan Fidan arasında baş tutan telefon danışığı Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin dinamik, çevik və strateji xarakter daşıdığını bir daha təsdiqləyir. Bu münasibətlər yalnız ikitərəfli əməkdaşlıq modeli kimi deyil, eyni zamanda regionda sabitlik, təhlükəsizlik və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan yeni siyasi reallığın formalaşmasında mühüm amil kimi çıxış edir.

Hikmət Həsənov