Oktyabrın 1-i Beynəlxalq Ahıllar Günüdür

Hər il oktyabrın 1-i dünyada, o cümlədən Azərbaycanda Beynəlxalq Ahıllar Günü kimi qeyd olunur.

Təhlil.az xəbər verir ki, BMT Baş Assambleyasının 1990-cı ildə qəbul etdiyi qərarla təsis olunan bu gün yaşlı insanların hüquqlarına, sosial müdafiəsinə, sağlamlığına və cəmiyyət həyatında iştirakına diqqətin artırılmasına xidmət edir.

Ahıllıq həyatın təbii mərhələsidir və dünyada əhalinin yaş strukturunda baş verən dəyişikliklər bu məsələnin əhəmiyyətini getdikcə artırır. BMT-nin məlumatına görə, qlobal miqyasda orta ömür uzunluğu artır və 65 yaşdan yuxarı insanların sayı qarşıdakı onilliklərdə əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. BMT proqnozlarına əsasən, 2070-ci illərin sonlarına doğru dünyada 65 yaş və yuxarı insanların sayı 18 yaşdan kiçik uşaqların sayını keçə bilər.

Yaşlı insanların sosial təminatının əsas istiqamətlərindən biri pensiya sistemidir. Dövlət Statistika Komitəsinin 2026-cı il məlumatına görə, iyulun 1-nə Azərbaycanda 1 milyon 100 min pensiyaçı qeydiyyatda olub. Bu, ölkə əhalisinin 10,7 faizini təşkil edib. Həmin tarixdə təyin olunmuş aylıq pensiyaların orta məbləği 594,4 manat olub.

Cari ilin sosial göstəriciləri də pensiya təminatına yönəldilən vəsaitin artdığını göstərir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatına əsasən, 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında pensiya ödənişlərinə 5 milyard 222 milyon manat vəsait yönəldilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 488 milyon manat və ya 10 faiz çoxdur. Sentyabrın 1-nə orta aylıq pensiya 596 manat, yaşa görə orta aylıq pensiya isə 634 manat təşkil edib.

Lakin ahılların rifahı yalnız pensiyanın məbləği ilə ölçülmür. Yaşlı insanların sosial həyata inteqrasiyası, tibbi xidmətlərə çıxışı, gündəlik məişət ehtiyaclarının qarşılanması və tənhalığın qarşısının alınması da mühüm məsələlərdəndir.

yaşlı insanların cəmiyyət üçün əhəmiyyəti onların əmək fəaliyyətini başa vurması ilə bitmir. Onların illər ərzində topladığı həyat və peşə təcrübəsi, ailə və cəmiyyət dəyərlərinin qorunmasında rolu, gənc nəslə ötürdükləri bilik və ənənələr sosial kapitalın mühüm hissəsidir.

Buna görə də Beynəlxalq Ahıllar Günü yalnız yaşlı insanlara göstərilən qayğının xatırladılması üçün təqvimdə qeyd olunan bir tarix kimi qəbul edilməməlidir. Bu gün eyni zamanda cəmiyyətin gələcəkdə özünün necə yaşlanacağını düşünməsi üçün bir fürsətdir. Çünki bu gün yaşlı nəslə yaradılan sosial mühit əslində sabahkı cəmiyyətin özünə münasibətinin göstəricisidir.

Əhalinin yaşlanması qlobal prosesdir və Azərbaycan da bu dəyişikliklərdən kənarda deyil. Yaşlı insanların sayının və xüsusi ehtiyaclarının artması sosial müdafiə, səhiyyə, məşğulluq, şəhər infrastrukturu və sosial xidmətlər qarşısında yeni tələblər yaradır. Buna görə ahılların yalnız sosial yardım alan insanlar kimi deyil, fəal həyat təcrübəsinə və cəmiyyət üçün dəyərli potensiala malik insanlar kimi qəbul edilməsi getdikcə daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

1 oktyabr bu baxımdan sadəcə Beynəlxalq Ahıllar Günü deyil. Bu tarix cəmiyyətə bir həqiqəti xatırladır: insanın yaşı artdıqca onun dəyəri azalmır. Əksinə, uzun illər ərzində qazanılan təcrübənin, biliyin və həyat hekayələrinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi hər bir cəmiyyət üçün mühüm məsələ olaraq qalır.