Diplomatiyanın Cenevrə labirinti: martın əvvəlinə doğru böyük sövdələşmə üfüqləri - ŞƏRH

Dünya birliyi diqqətini yenidən Cenevrənin sakit, lakin həlledici diplomatik dəhlizlərinə dikib. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin son açıqlamaları göstərir ki, Rusiya, Ukrayna və ABŞ arasında formalaşan üçtərəfli danışıqlar formatı fevralın son günlərində özünün ən kritik sınağına hazırlaşır. Bu hərəkətlilik sadəcə növbəti bir görüş deyil, mart ayının ilk günlərində baş tutması gözlənilən böyük raundun fundamental bünövrəsidir. Zelenskinin "RBC-Ukrayna" vasitəsilə ictimaiyyətə ötürdüyü mesajlar pərdəarxasında kifayət qədər ciddi və intensiv hazırlıq prosesinin getdiyindən xəbər verir.

Bu diplomatik marafonun ən mühüm dayanacağı fevralın 26-da Cenevrədə baş tutacaq yüksəksəviyyəli görüşdür. Ukraynanın danışıqlar masasında əsas fiquru olan, Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının katibi Rüstəm Umerov bu şəhərdə ABŞ-ın yeni və maraqlı nümayəndə heyəti ilə bir araya gələcək. Masanın digər tərəfində isə Prezidentin xüsusi elçisi Stiv Uitkofla yanaşı, Ağ Evin daxili dairəsinə yaxınlığı ilə tanınan Cared Kuşnerin yer alması müzakirələrin miqyasını dəyişir. Kuşnerin bu prosesə cəlb edilməsi, Vaşinqtonun münaqişəyə sadəcə hərbi-siyasi deyil, həm də strateji iqtisadi və transmilli bir layihə kimi baxdığının bariz göstəricisidir. Bu heyət, mart ayında Rusiya ilə keçiriləcək genişmiqyaslı görüşün detallarını, sanki bir zərgər dəqiqliyi ilə cilalamaq missiyasını daşıyır.

Müzakirələrin məzmunu isə müharibənin gedişatından tutmuş ölkənin gələcək simasına qədər geniş bir spektri əhatə edir. Rüstəm Umerovun amerikalı həmkarları ilə müzakirə edəcəyi prioritetlər arasında Ukraynanın bərpası üçün görüləcək irimiqyaslı tədbirlər və əsirlərin mübadiləsi kimi həssas humanitar məsələlər ön sıralardadır. Xüsusilə əsirlərin mübadiləsi mövzusu, tərəflər arasında "etimad körpüsü" qurmaq üçün ən vacib alət kimi çıxış edir. Əgər fevralın sonundakı bu təmaslar uğurla nəticələnərsə, martın əvvəlində Rusiya tərəfi ilə masaya oturarkən tərəflərin əlində artıq konkret və razılaşdırılmış bəndlərdən ibarət bir yol xəritəsi olacaq.

Prosesin xronologiyasına nəzər saldıqda, bu hərəkətliliyin təsadüfi olmadığı aydın görünür. Fevralın 17-18-də Cenevrədə keçirilən əvvəlki görüşdən sonra Rusiya nümayəndə heyətinin rəhbəri Vladimir Medinskinin verdiyi anonslar və ABŞ təmsilçisi Stiv Uitkofun "on gün ərzində yeni görüş" vədi, tərəflərin bir növ zamanla yarışdığını göstərir. Martın əvvəli üçün hədəflənən bu yeni raund, sadəcə atəşkəs deyil, münaqişənin dondurulması və ya yeni bir regional təhlükəsizlik arxitekturasının qurulması istiqamətində atılan həlledici addım kimi tarixə düşə bilər. İndi bütün gözlər Cenevrədən gələcək kiçik bir sədada böyük bir nəticənin işartısını axtarır.

Hikmət Həsənov